Başta gıda ve kahve zincirleri olmak üzere, Türkiye’de franchise sektörü son yıllarda büyük bir ivme kazandı. Son zamanlarda hızla şube sayısı artan Ekleristan da buna bir örnek olabilir. Franchise bazıları için iyi bir yatırım, bazıları için ise ek gelir olmaktadır. İşte franchise alırken dikkat edilmesi gerekilen hususlar;
1. Franchise alacağınız firma ya da şirket sizin için yeterli mi?
Franchise almak sanıldığından daha karmaşık olabilir. Büyük bir yatırım yaparken dikkat etmemiz gerekir. Franchise almak istediğiniz firmayı iyice araştırmanız ve sizlere sorumlulukları çerçevesinde destek verebileceğini garanti olarak almanız gerekmektedir. Eğer almanız gereken desteği alamazsanız (reklam, satış vb) ve bu şirketlerle franchising anlaşması imzalarsanız işlerinizde aksamalar ve eksiklikler (ürün yetersizliği, yasal aksamalar vb.) meydana gelebilir.
2. Franchisorunuzun teknolojik altyapısı sizin için yeterli mi?
Bu husus özellikle gıda ve kahve franchisingi alırken dikkat edilmelidir. Genellikle tedarikli çalışılan bu sektörlerde dikkat etmeniz gereken nokta, franchisorunuzun size mal ya da hizmeti ulaştırırken kullandığı teknolojik alt yapının ne kadar güvenli ve sürdürülebilir olduğudur. İleride maddi kaybınıza sebep olacak aksamaların yaşanmamasına dikkat etmeniz gerekmektedir. Eğer elinizde mal veya hizmet eksikliği olursa bu, işlerinizin aksamasına sebep olacaktır ve sonuç olarak sizin müşteri kayıpları yaşamanıza ve işlerinizin hacminin küçülmesine sebep olur.
3. Franchisorunuz finansal olarak uygun mu?
Sıkça karşımıza çıkan sorunlardan biri de franchisorun finansal eksikliğinden kaynaklanan franchise uyuşmazlıklarıdır. Aslında kişiler arasındaki güven ilişkisinin uygulamada en önemli olduğu sözleşmelerden biri olan franchising sözleşmesi, bazen gerçekler göz ardı edilerek ve vaatler verilerek imzalanmaktadır. Fakat franchisor her zaman bu sözleri tutamamaktadır. Bu yüzden sözleşmeyi imzalamadan önce mutlaka franchisorunuzun finansal yeterliliğini gözden geçirmelisiniz.
Peki sözleşmede tam olarak nelere dikkat etmelisiniz?
- İlk olarak, franchising sözleşmesinde yetki hak ve sorumluluklarınızın yazması gerekmektedir, eğer yazmıyorsa eklemeniz gerekir veya franchisorunuze ekletebilirsiniz.
- En sık sorunlardan birisi de teminat ya da giriş keseneği adı altında alınan açık çek veya senetlerdir. Genellikle bu senetlerde ne kadar bor para verdiğiniz ve kime verdiğinizden başka bir şey yazmaz. Fakat bu kambiyo senedinin (eğer verilecekse) hangi sözleşmenin kaçıncı maddesine dayanarak ne amaçla verildiğine dair şerh koyulmalıdır yoksa sonradan herhangi bir borç iddiasıyla bu senet icra takibine koyulabilir. Dolayısıyla hiçbir suretle açık senetlerin altına imzanızı atmayın.
- Son olarak iki tarafın da sorumluluklarını yerine getirmediği takdirde ne gibi bir cezai şartın veya sorumluluğun uygulanacağı sözleşmede açıkça belirtilmelidir. Bu madde sadece bir tarafa cezai şart yüklememelidir ve iki tarafın da hakkını koruyucu nitelikte olmalıdır. Yazıldıktan sonra tüm maddeleri imzalamadan önce iyice okuyup hukuki danışmanınızın tavsiyesini aldıktan sonra imzanızı atmanızı tavsiye ederim.
Son olarak Franchise alırken mutlaka ama mutlaka bir avukata danışmayı unutmayın. Bazen bu işlemler bir hukukçuya danışılmadan yapılmakta ve bu da uzun vadede franchise alan kişilerin yani sizlerin büyük maddi kayıpları yaşamasına sebep olmaktadır.